P
PowtórkaED
Zaloguj się
Matematyka · Klasa 3 technikum

Wyrażenia wymierne – klasa 3

Dział „Wyrażenia wymierne” w klasie 3 technikum obejmuje: wyrażenia wymierne. W aplikacji PowtórkaED czeka na Ciebie 98 zadań z tego działu, z podpowiedziami krok po kroku.

Uczeń zapisuje ułamki algebraiczne, wyznacza ich dziedzinę, skraca je po rozkładzie na czynniki, mnoży i rozwiązuje proste równania wymierne, zawsze sprawdzając, czy wynik należy do dziedziny.

W technikum ten dział realizuje się w klasie 3. Zakres jest zbliżony do liceum, więc wiele zadań i lekcji pokrywa się z odpowiednim działem w liceum.

Zakres działu

  • Wyrażenia wymierne – Dziedzina, skracanie, mnożenie i równania wymierne

Co trzeba umieć

  • wyznaczać dziedzinę wyrażenia wymiernego
  • skracać ułamki algebraiczne po rozkładzie na czynniki
  • mnożyć wyrażenia wymierne
  • rozwiązywać równania wymierne i sprawdzać dziedzinę

Najczęstsze błędy

  • skracanie składników sumy zamiast czynników iloczynu
  • pominięcie warunku, że mianownik jest różny od zera
  • zapomnienie o sprawdzeniu rozwiązania w dziedzinie
Wskazówka dla ucznia i rodzica

Zanim cokolwiek skrócisz, zapisz dziedzinę. Skracać wolno tylko czynniki, więc najpierw rozłóż licznik i mianownik na czynniki.

Przykładowe zadania z rozwiązaniami

Tak wyglądają zadania i rozwiązania krok po kroku w aplikacji – w każdym zadaniu uczeń dostaje trzy poziomy pomocy.

Przykład 1

Dziedziną wyrażenia 5 / ((x + 5)(x − 3)) są wszystkie liczby rzeczywiste oprócz dwóch. Jaka jest suma tych dwóch liczb?

Krok 1. Mianownik jest zerem dla x = −5 i x = 3.
Krok 2. Suma wykluczonych liczb: −5 + 3 = −2.
Odpowiedź: −2.
Zapamiętaj: dziedzina to wszystkie liczby oprócz tych, które zerują mianownik.
Przykład 2

Oblicz wartość wyrażenia (x² − 9) / (x − 3) dla x = 8.

Krok 1. x² − 9 = (x − 3)(x + 3), więc po skróceniu wyrażenie jest równe x + 3.
Krok 2. Dla x = 8: 8 + 3 = 11.
Odpowiedź: 11.
Zapamiętaj: uproszczenie przed podstawieniem upraszcza rachunki.
Przykład 3

Rozwiąż w zbiorze liczb rzeczywistych równanie wymierne (x + 7) / (x − 3) = 3.

Krok 1. Dziedzina: (x − 3) ≠ 0, czyli x ≠ 3.
Krok 2. Mnożymy obie strony przez (x − 3): x + 7 = 3 · (x − 3) = 3x − 9.
Krok 3. Przenosimy wyrazy z x na jedną stronę, a liczby na drugą: 16 = 2x, więc x = 16 : 2 = 8.
Krok 4. Sprawdzenie dziedziny: 8 ≠ 3, więc rozwiązanie jest poprawne.
Odpowiedź: 8.
Zapamiętaj: po rozwiązaniu równania wymiernego trzeba sprawdzić dziedzinę.

Lekcje wideo

Inne działy tej klasy

Wyrażenia wymierne w innych klasach