Uczeń poznaje wielomiany jako uogólnienie funkcji liniowej i kwadratowej: oblicza wartości, określa stopień, rozkłada na czynniki i rozwiązuje równania wielomianowe w postaci iloczynowej oraz przez grupowanie wyrazów.
- Wielomiany – Pierwiastki, wartość, stopień i rozkład wielomianu na czynniki
- obliczać wartość wielomianu dla danej liczby
- określać stopień wielomianu i współczynnik przy najwyższej potędze
- rozkładać wielomian na czynniki, w tym przez grupowanie
- szukać pierwiastków całkowitych wśród dzielników wyrazu wolnego
- rozwiązywać równania wielomianowe zapisane iloczynem czynników
- pominięcie niektórych pierwiastków równania
- błąd znaku przy podstawianiu liczby ujemnej do potęgi nieparzystej
- mylenie czynnika (x − a) z pierwiastkiem x = −a
Wskazówka dla ucznia i rodzica
Iloczyn jest równy zero tylko wtedy, gdy któryś czynnik jest zerem. Rozłóż wielomian na czynniki i każdy przyrównaj do zera.
Tak wyglądają zadania i rozwiązania krok po kroku w aplikacji – w każdym zadaniu uczeń dostaje trzy poziomy pomocy.
Przykład 1
Równanie (x − 3)(x − 2)(x − 4) = 0 ma trzy rozwiązania. Ile wynosi ich suma?
Krok 1. Iloczyn jest równy zero, gdy któryś z czynników jest równy zero: x = 3, x = 2 lub x = 4.
Krok 2. Suma rozwiązań: 3 + 2 + 4 = 9.
Odpowiedź: 9.
Zapamiętaj: równanie w postaci iloczynowej rozwiązujemy, przyrównując każdy czynnik do zera.
Przykład 2
Rozłóż na czynniki wielomian W(x) = x³ − 7x + 6, wiedząc, że ma trzy pierwiastki całkowite.
- A. (x + 3)(x + 1)(x − 2)
- B. (x − 3)(x + 1)(x + 2)
- C. (x + 3)(x + 2)(x − 1)
- D. (x + 3)(x − 1)(x − 2)
Krok 1. Pierwiastki całkowite szukamy wśród dzielników wyrazu wolnego 6 (twierdzenie o pierwiastkach całkowitych).
Krok 2. Sprawdzamy: W(−3) = 0, W(1) = 0 i W(2) = 0, więc pierwiastki to −3, 1 i 2.
Krok 3. Rozkład: (x + 3)(x − 1)(x − 2).
Odpowiedź: (x + 3)(x − 1)(x − 2).
Zapamiętaj: jeśli a jest pierwiastkiem, to (x − a) jest czynnikiem wielomianu.
Przykład 3
Po wymnożeniu nawiasów (x² + 4x − 4)(3x + 1) otrzymujemy wielomian. Jaki jest w nim współczynnik przy x²?
Krok 1. Składniki z x²: x² · 1 = x² oraz 4x · 3x = 12x².
Krok 2. Współczynnik przy x²: 1 + 12 = 13.
Odpowiedź: 13.
Zapamiętaj: współczynnik przy x² zbieramy ze wszystkich iloczynów dających x².