Uczeń poznaje funkcję kwadratową i jej wykres, parabolę: wyznacza wierzchołek, miejsca zerowe i zbiór wartości, szuka najmniejszej i największej wartości w przedziale oraz przesuwa parabolę. Na koniec stosuje to w zadaniach z optymalizacją, np. największe pole ogrodzenia.
- Funkcja kwadratowa – Wierzchołek, zbiór wartości, najmniejsza i największa wartość, przekształcenia i optymalizacja
- wyznaczać wierzchołek paraboli ze wzoru p = −b : (2a), q = f(p)
- podawać zbiór wartości funkcji kwadratowej
- szukać najmniejszej i największej wartości w przedziale domkniętym
- zapisywać wzór paraboli po przesunięciu i odczytywać postać kanoniczną
- rozwiązywać zadania z optymalizacją (największe pole, największy iloczyn, największa wysokość)
- sprawdzanie wartości tylko w wierzchołku, gdy leży on poza przedziałem
- pomylony znak przy p w postaci kanonicznej y = a(x − p)² + q
- zapominanie, że kierunek ramion zależy od znaku współczynnika a
Wskazówka dla ucznia i rodzica
Przy zadaniu z przedziałem policz zawsze trzy wartości: na obu końcach przedziału i w wierzchołku (jeśli leży w przedziale). Największa i najmniejsza z nich to szukana odpowiedź.
Tak wyglądają zadania i rozwiązania krok po kroku w aplikacji – w każdym zadaniu uczeń dostaje trzy poziomy pomocy.
Przykład 1
Z paraboli y = x² otrzymano nową parabolę, przesuwając ją o 5 jednostek w prawo i o 4 jednostki w górę. Jaki jest wzór nowej funkcji?
- A. y = (x + 5)² + 4
- B. y = x² − 5 + 4
- C. y = (x − 5)² + 4
- D. y = (x − 5)² − 4
Krok 1. Przesunięcie w prawo o 5 zamienia x na (x − 5).
Krok 2. Przesunięcie w górę o 4 dodaje 4 do całej funkcji.
Krok 3. Wzór po przesunięciu to y = (x − 5)² + 4.
Odpowiedź: y = (x − 5)² + 4.
Zapamiętaj: y = (x − p)² + q ma wierzchołek w punkcie (p, q).
Przykład 2
Miejscami zerowymi funkcji f(x) = x² + 5x + 4 są x1 i x2. Oblicz x1 + x2.
Krok 1. Dla funkcji kwadratowej suma miejsc zerowych to −b : a = −5 : 1 = −5.
Krok 2. Sprawdzenie: miejsca zerowe to −4 i −1, a ich suma to −4 − 1 = −5.
Odpowiedź: −5.
Zapamiętaj: x1 + x2 = −b : a.
Przykład 3
Wykres funkcji f(x) = −2(x + 4)(x − 2) jest parabolą. Ile wynosi druga współrzędna jej wierzchołka?
Krok 1. Wierzchołek leży w połowie między miejscami zerowymi −4 i 2: p = (−4 + 2) : 2 = −2 : 2 = −1.
Krok 2. q = f(−1) = −2 · (−1 − (−4)) · (−1 − 2) = −2 · 3 · (−3) = 18.
Odpowiedź: 18.
Zapamiętaj: p = (x1 + x2) : 2 dla miejsc zerowych x1 i x2.